Verstandelijkbeperkt.nl
Dè site over verstandelijke beperking van het Expertisecentrum Verstandelijke Beperking      

Cognitie en IQ

Een IQ-score is geen vaststaand getal. Je kunt dus niet zeggen dat iemand een IQ heeft van '60'. Bij verschillende testen, en bij verschillende momenten in je leven zal de score verschillen. Bovendien wil een lage score op een IQ-test niet zeggen dat iemand een verstandelijke beperking heeft. 

 Sociale redzaamheid (sociale adaptatie)

 Sociaal adaptief vermogen, of sociaal aanpassingsvermogen cq sociale redzaamheid geeft het vermogen van een persoon om zich aan te passen aan een situatie aan te passen, maar geeft ook het het proces aan waarmee de omgeving naar de eigen hand wordt gezet. Het begrip sociale adaptatie omvat praktische vaardigheden: sociaal gedrag, sociale redzaamheid, sociale en communicatieve vaardigheden: contactuele eigenschappen, taalvaardigheden en zelfcontrole / probleemoplossende vaardigheden: executieve functies, sociale cognities.

Het sociaal adaptatievermogen is een breder begrip dan intelligentie, eigenlijk moet intelligentie als een onderdeel van dit begrip gezien worden. Intelligentie heeft vooral betrekking op de laatste twee vaardigheden (taal, sociaal- cognitieve vaardigheden, probleemoplossende vaardigheden). zie voor meer info op deze website  Sociale adaptatie en  Schalen & instrumenten voor het vaststllen hiervan.

 Emotionele ontwikkeling

Om een cliënt aan te spreken op het niveau dat bij hem of haar past, is het noodzakelijk om naast het cognitieve niveau, ook een goed beeld te hebben van zijn of haar (sociaal-) emotionele ontwikkeling. Het verkeerd inschatten hiervan, leidt tot over- dan wel onderschatting. Ondervraging heeft dikwijls verveling tot gevolg. De mogelijkheden van een persoon met een verstandelijke beperking worden dan niet benut; een persoon wordt niet geprikkeld en zijn of haar energie wordt niet in goede banen geleid. Als iemand wordt overvraagd, verliest de persoon de greep op zijn doen en laten. Onder- en overvraging vormt daarnaast een verhoogd risico op de ontwikkeling van probleemgedrag.

De cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling van mensen met een verstandelijke beperking lopen vaak niet gelijk. Mensen met een verstandelijke beperking maken dezelfde emotionele ontwikkelingsfasen door als mensen zonder verstandelijke beperking. Het verschil ligt in de duur van bepaalde fasen en in het uiteindelijk bereikte niveau van de ontwikkeling. De emotionele ontwikkeling kan in alle fasen van de ontwikkeling geblokkeerd raken, terwijl ondertussen de ontwikkeling op andere gebieden gewoon door kan gaan. Iemand kan (cognitief) dan meer dan hij of zij (sociaal-) emotioneel aankan. Dit is een valkuil die kan leiden tot overschatting van een cliënt.
 
We kunnen de volgende fasen onderscheiden met een tijdsindicatie bij een normale ontwikkeling: 

1. De Eerste Adaptatiefase: 0-6 maanden

2. De Eerste Socialisatiefase: 6-18 maanden

3. De Eerste Individuatiefase: 18-36 maanden

4. De Eerste Identificatiefase: 3-7 jaar

5. Realiteitsbewustwording: 7-12 jaar