Verstandelijkbeperkt.nl
Dè site over verstandelijke beperking van het Expertisecentrum Verstandelijke Beperking      

Achtergrond Methoden

-1 Kader

-2 literatuur

-3 links

1      Kader

We gaan allereerst uit van wat Van Dale aangeeft: een methodiek is het ‘geheel van de te volgen methoden’, en een methode is een ‘vaste, weldoordachte werkwijze om een bepaald doel te bereiken’.

Op deze manier gezien, is een methodiek de totale werkwijze en is een methode daar een op zichzelf staand onderdeel van. Volgens de auteurs Bassant en Roos (2000) is een methodiek:‘een door hulpverleners gezamenlijk te dragen flexibel geheel van sturende praktijk en theoretische inzichten en ethische en normatieve stellingnames over een omschreven gebied van de hulpverlening’. Een methode is dan ‘een omschreven en doelgerichte werkwijze om met een cliënt of cliëntengroep in een bepaalde situatie een bepaald vraagstuk op te lossen. Een methode geeft richting aan het handelen van de hulpverlener door middel van aanwijzingen voor het gebruik van instrumenten en technieken’.Hiermee geven Bassant en Roos een definitie voor de hulpverlening waarmee zij aansluiten op de definitie die de Van Dale geeft. Soms wordt er nog een andere benadering gebruikt. Dan is een methode vooral een ‘theoretisch model’, dat weer samenhangt met visie en uitgangspunten. Bijvoorbeeld de theorie van Kok. De praktische uitwerking van die theorie is dan de methodiek. Weer anderen noemen alle methoden liever methodieken. Binnen de Verstandelijk Gehandicapten sector is dit vaak het geval. De Affectief Bewuste Benadering of Competentiebenadering volgens het weegschaalmodel kan vervolgens ook worden gezien als visie, dus als zienswijze.  Het wordt nog ‘vager’ wanneer men spreekt over een ‘methodische benadering’, waarbij men tegelijkertijd de ruimte wil laten voor verschillende invalshoeken. Een voorbeeld is de algemene gedragstherapeutische benadering. Hoe dan ook. Onmiskenbaar bestaan er veel methoden en veel methodieken. Sommige zijn gemakkelijk als ‘losse’ instrumenten inzetbaar, zoals een ‘stoplichtmethode’, anderen zijn breder inzetbaar, zoals Eigen Initiatiefmodel, Niet-sturende Communicatie, maar ook het Competentiemodel of de Affectief Bewuste Benadering. In alle gevallen is een aspect van groot belang: dat de methode en/of de methodiek aan weet te sluiten bij mensen met een verstandelijke beperking. Dat er nadrukkelijk rekening wordt gehouden met niveau, belevingswereld en – werkelijkheid. Dan merken uiteindelijk de mensen met een verstandelijke beperking er zelf de positieve waarde van! Dat is overigens niet alleen een taak voor begeleiders, gedragswetenschappers, of artsen, maar ook voor managers!

Effectiviteit

Veel interventies met behulp van methodieken die in de praktijk worden gebruikt zijn niet zonder meer als 'bewezen effectief'. Dat betekent niet dat de kwaliteit van die interventies slecht is; er ontbreekt nog empirisch bewijs voor de effectiviteit. Van Yperen en Veerman (2008) onderscheiden een aantal niveaus van effectiviteit van interventies en hebben een de zogenaamde 'effectladder' ontwikkeld.

Niveau 0: werken met impliciete kennis

Niveau 1: goed beschreven interventies

Niveau 2: goed onderbouwde interventies

Niveau 3: effectieve interventies volgens eerste aanwijzingen

     

Niveau 4: interventies met causale bewijskracht zijn bewezen effectief

meer info bij NJI  http://www.nji.nl/De-effectladder

Algemene literatuur

- Bassant, J. & S. de Roos e.a.(red.), Methoden voor Sociaal-Pedagogisch

hulpverleners, Coutinho - Bussum, 2003.

- Bree, J. de, Grondslagen SPH. SWP, Amsterdam, 2006.

- Cladder, J.M., M. Nijhoff-Huysse & G. Mulder, Gedragstherapie met kinderen en jeugdigen, Lisse, 1998.

- Didden, R. (red.), In Perspectief. Gedragsproblemen, psychiatrische stoornissen en lichte verstandelijke beperking, Houten, 2006.

- Došen, A., & K. Day (ed.), Treating mental illness and behaviour disorders in children and adults with mental retardation, Washington DC, 2005.

- Geus, R.F.B, & D.A. Flikweert (red.), Behandeling van psychische en gedragsproblemen bij mensen met een matige en ernstige verstandelijke beperking, NIZW/NGBZ Utrecht, 2002.

- Korrelboom, K, & E. ten Broeke, Geïntegreerde cognitieve gedragstherapie. Handboek voor theorie en praktijk, Bussum, 2004.

- Meichenbaum, D., Cognitieve gedragsmodificatie. Een integrale benadering, Deventer, 1981.

- Mevissen, L., Kwetsbaar en afhankelijk. Gedragsproblemen bij mensen met een verstandelijke beperking. Van beeldvorming naar behandeling. SWP, Amsterdam, 2005.

- Orlemans, J.W.G., P. Eelen & D. Hermans, Inleiding tot de gedragstherapie, Houten, 1995.

- Prins, P.J.M. & J.D. Bosch (red.), Methoden en technieken van gedragstherapie bij kinderen en jeugdigen, Houten, 1998.

- Rigter, J., Het palet van de psychologie. Stromingen en hun toepassingen in de hulpverlening, Bussum, 1996.

          Kazdin, A.E. (red., 2003), 'Methodological issues and strategies in clinical research' (derde editie). Washington D.C., American Psychological Association.

       Loon, D. van, B. van der Meulen en A. Minnaert (2011), 'Effectonderzoek in de gedragswetenschappen. Methodologische moeilijkheden en mogelijkheden'. Den Haag: Boom/Lemma.

       Rossi, P.H., M.W. Lipsey en H.E. Freeman (2004), 'Evaluation. A systematic approach' (7e editie). Thousand Oaks, Sage Publications.

       Shadish, W.R., T.D. Cook en D.T. Campbell (2002), 'Experimental and quasi-experimental designs for generalized causal inference'. Boston, Houghton Mifflin Company.

       Veerman, J.W. en T.A.Yperen (2007), 'Degrees of freedom and degrees of certainty. A developmental model for the establishment of evidence-based youth care. Evaluation and Program Planning', 30 (2), 212-221.

       Yperen, T.A. van (2007), 'Integraal erkend. Naar een afstemming erkenning jeugdinterventies'. Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut.

       Yperen, T.A. van en J.W. Veerman (2008, red.). 'Zicht op effectiviteit. Handboek voor praktijkgestuurd effectonderzoek onderzoek in de jeugdzorg'. Delft: Eburon. Te bestellen op de website van uitgeverij Eburon.

       Yperen, Y. van en Bommel, M. van (2009). 'Erkenning interventies: criteria 2009 - 2010. Erkenningscommissie (Jeugd)Interventies'. Utrecht / Bilthoven: Nederlands Jeugdinstituut / RIVM.

       Wartna, B.S.J. (2005), 'Evaluatie van daderprogramma's. Een wegwijzer voor onderzoek naar de effecten van strafrechtelijke interventies speciaal gericht op het terugdringen van recidive'. Meppel, Boom Juridische Uitgevers.  


3 Links

www.methodieken.nl/

 www.lkng.nl

www.emgplatform.nl/methodieken