Verstandelijkbeperkt.nl
Dè site over verstandelijke beperking van het Expertisecentrum Verstandelijke Beperking      

Zelf Instructie Training (ZIT)

1-Omschrijving

2-Literatuur

3-Links

1-Omschrijving

Een training die zich richt op het gebruik maken en versterken van het ‘in jezelf praten’ en op die manier greep te krijgen op dat wat je doet. Zelf-instructies ‘zijn interne verbale uitspraken die het kind gebruikt om het gedrag te sturen’ (Broeck  & Braet, 1998). Er ontstaat een aansturing in het hier en nu door de boodschappen die de betrokkene zichzelf daarin concreet geeft. Taal speelt een grote rol bij de zelf-regulatie.

Door beter in staat te zijn controle uit te oefenen over de innerlijke taal, wordt niet alleen de zelfverzekerdheid groter, maar men voelt zich ook minder gespannen.

Het is een vorm van het vergroten van de zelfcontrole, zoals andere zelfmanagement-methoden. Een veel gebruikte vorm van ZIT is de zgn. ‘stoplichtmethode’ *.

 

In het oefenen van een taak ontdekt de betrokken hoe zij/hij zichzelf stuurt! Dat betekent een vrij gedetailleerd kijken naar zichzelf in actie! De concrete handeling die verricht wordt, bijv. het stellen van een vraag aan iemand, wordt a.h.w. opgeknipt in alle belangrijke onderdelen en per deel kan bekeken worden wat gedacht is, of kan worden. Daarmee wordt elke vorm van impulsief reageren onderbroken. De begeleider/therapeut gaat dan zelf de taak op onderdelen voordoen en praat hardop. Daarmee stuurt hij zichzelf aan, voert de taak dus op een goede manier hardop-pratend en bedenkt bij elke stap ook de dan mogelijke handelingsalternatieven.

Dit voorbeeld kan de betrokkene dan weer per stap volgen: die ook hardop voor zichzelf praat in datgene wat haar/zijn volgende handeling zal zijn.

Dit wordt dan enkele keren concreet geoefend, tot de betrokken ook zonder voorbeeld de handeling in stappen uitvoert – nog steeds hardop pratend.

In een latere fase wordt dit fluisteren en als laatste in zichzelf praten. Het is overigens van belang om niet alles ‘voor te zeggen’, maar ook de betrokkene zelf uit te dagen om alternatieven te bedenken: ‘wat zouden we nu kunnen doen?’!

Ook deze methode maakt gebruik van rollenspel, huiswerkopdrachten en oefeningen.

In grote lijnen doorloopt deze methodiek drie fasen: de leer- of educatieve fase (leren herkennen), de inoefeningsfase en de toepassingsfase.

 2-Literatuur

- Broeck, N. van & C. Braet, Zelf-controletechnieken en cognitieve gedragstherapie, in: Prins, P.J.M. & J.D. Bosch (red.), Methoden en technieken van gedragstherapie bij kinderen en jeugdigen, Houten, 1998.

- Meichenbaum, D, Cognitieve gedragsmodificatie. Een integrale benadering,  Deventer, 1981.

 

3-Links