Verstandelijkbeperkt.nl
Dè site over verstandelijke beperking van het Expertisecentrum Verstandelijke Beperking      

Toegepaste gedragsanalyse (aba) 

Omschrijving

          Doel is nadrukkelijk om op basis van nauwkeurige gedragsanalyse tot een gedragsverandering te komen. Dit gebeurd op basis van leertheoretische principes (zie: Gedragsgerichte benaderingen), zoals: uitdoven, backward chaining, modeling, shaping, versterken. Uitgangspunt is een functionele analyse (zie: Functie Analyse) van het gedrag in relatie tot de omgeving.

Deze manier van benaderen, nl. geordend en in kleine stappen voorspelbaar, sluit aan bij stoornissen in het autisme spectrum, maar eveneens bij diverse en nadrukkelijke gedragsproblemen in termen van concrete vaardigheden op de verschillende levensgebieden: zelfverzorging, sociale vaardigheden, dagactiviteiten, communicatie.

Dat betekent dat de betrokken personen niet vanzelfsprekend de benodigde vaardigheden oppakken, maar deze door gerichte training kan worden aangeboden. Van belang is dan de continuïteit in deze training, en niet om een eenmalig aanbod: herhaling en inslijpen hoort in de opzet meegenomen te worden.

ABA is oorspronkelijk ontwikkeld door Lovaas (USA): in kleine stapjes gestructureerd aanleren van vaardigheden.

De analyse van het gedrag is het in kaart brengen van het totaalbeeld in alle noodzakelijke gedetailleerde handelingen die het gedrag feitelijk vormgeven.

De positieve insteek is uitgangspunt, d.w.z. goed gedrag wordt beloond (zie: Token Economy System) – ongewenst gedrag wordt ‘genegeerd’ want: het betreffende gedrag wordt gewoon opnieuw gedaan. Uiteindelijk dient natuurlijk de beloning op een bepaald moment te stoppen.

Voorwaarde is dat elk gedrag terug gebracht wordt op de meest elementaire stapjes: er wordt geknipt tot in gedetailleerde elkaar opvolgende gedragingen. En dan vooraan beginnen, en met elke bereikte stap de beloning verschuiven naar de volgende stap.

Elke stap betekent: 1) instructie – 2) hulp bieden (bijv. voordoen) – 3) de specifieke handeling / gedrag zelf laten uitvoeren – 4) evaluatie, d.w.z.: feedback op de handeling.

Het eerste begin zou ook de grootste kans van slagen hebben wanneer de oefeningen gebeuren in een voor de betrokkene prikkelarme omgeving, ofwel: niet te veel afleidingen aanwezig, zodat er gezamenlijk gewerkt kan worden aan de taak (‘joint attention’).

Als check geldt dan of de specifieke handeling ook in andere situaties dan de geoefende uitgevoerd kan worden (generalisatie). In deze manier van werken kan uiteraard gebruikt worden van allerlei concrete werkvormen, picto’s e.d.

De uitvoering is in de alledaagse praktijk mogelijk maar intensief!

 Literatuur

 - R. Leaf e.a., A work in progress: Behaviour Treatment Strategies & A curriculum for intensive behavioural treatment of autism, 1999. 

Links

www.lovaas.com

www.autsider.net

www.behaviorchange.com

www.behavioranalysts.com

www.abakadabra.nl

www.masse.nl