Verstandelijkbeperkt.nl
Dè site over verstandelijke beperking van het Expertisecentrum Verstandelijke Beperking      

Affectieve Educatie

In deze ‘leermethode’ gaat het om het zo concreet mogelijk leren herkennen van eigen emoties, emoties bij anderen en het verbeteren van het zelf om kunnen gaan met emoties, dan wel leren rekening te houden met emoties van zichzelf en anderen. Er zijn verschillende mogelijkheden om dit leerproces te versterken. Soms gebeurd dit in combinatie met Assertiviteitstraining *, Sociale vaardigheidstraining (SOVA) *, of Cognitieve Herstructurering *. Soms ook gebeurd dit in de alledaagse praktijk op concreet communicatie-niveau in nauwe samenwerking met de logopedist om met behulp van een picto-systeem de emoties te herkennen en deze eerst voor zichzelf te leren hanteren (vgl PAD *). Attwood (2004) heeft deze methode uitgewerkt t.b.v, kinderen met het Asperger syndroom en de stemmingsproblemen die zij ervaren en de beperkingen op het gebied van de Theory of Mind (TOM – vgl. TOM-training). Enerzijds omdat mensen met Asperger een eigen specifieke manier van denken hebben, anderzijds omdat zij prettige of positieve emoties juist halen uit dingen die ze ‘weten’. Bij Attwood worden Affectieve educatie en Cognitieve herstructuring gecombineerd. De affectieve educatie richt zich op de redenen van het hebben van emoties, de verschillende uitingsvormen ervan en het omgaan er mee. Cliënten zullen daarom vooral de emotie-signalen moeten leren onderkennen: mimiek in gezichtsuitdrukkingen, stemgeluiden, de lichaamstaal, gebaren, houdingen – en dit in verband tot een specifieke omgeving. Door concrete spelvormen wordt dit getraind, met name ook daar waar vergissingen optreden: dezelfde gezichtsuitdrukking kan verschillende emoties betekenen (bijv.: boosheid, verwarring, teleurstelling). Bovendien gaat het om de gehele gezichtsmimiek en niet alleen de stand van de mond of de ogen! Zo worden ook oefeningen gedaan in het uitspreken van zinnen met verschillende intonaties en snelheid om de verschillen in emoties uit te drukken. Spelvormen zijn in alle gevallen handig (‘Hints’!). De intensiteit van de emoties is een tweede aandachtspunt: ‘gemeten’ met een thermometer of volumeregelaar (vgl. een emotie-pyramide). Mensen met Asperger vragen bij emotionele onbalans niet om een emotionele steun (laat staan begripvol aanraken), maar om concrete duidelijke onderkenning van de signalen en de nuchtere reacties daarop. Aanbieden van alternatieven kan bijv. ingetraind worden met behulp van stripfiguren (figuren met gedachteballonnen / Comic-Strip-Conversation), een dag- werkboek, een foto-album met expressies (van anderen en zichzelf), of van situaties met ‘raad wat er aan de hand is’.
Zie verder: Cognitieve Herstructurering Sociale vaardigheidstraining (SOVA)

Artikelen

  • Attwood, T.,
    Affectieve educatie en cognitieve herstructurering, in: Wetenschappelijk tijdschrift Autisme, 3, 2004 (1), p. 26-37

Links